Overgang van de dag naar de nacht… ver na zonsondergang.

Avondkleuren op de Loenermark (TV Gelderland)

 

Wolken geven die welkome structuur in de lucht, kleuren aan door de ondergaande zon en maken de lucht in een landschapsbeeld interessant. Toch betekent geen wolken niet wat we niet aan de slag kunnen. De zon zelf is gewoon te fel maar het warme licht, vlak vóór zonsondergang, daar kunnen we zeker iets mee. En dus heb ik gekozen om te laten zien hoe je het licht van de ondergaande zon kunt gebruiken zonder de zon zelf in beeld te brengen.

Het warme avondlicht strijkt over de paarse heide

Het warme avondlicht strijkt over de paarse heide

Voor meteen de tweede opname is het al een race tegen de klok. Grijnzend kijkt Stefan mij aan, het moet gebeuren op het moment zelf, er is geen retake mogelijk want dan is het licht weg en komt het niet betrouwbaar meer over. Daarom heb ik al een uur voor hèt moment al beelden gemaakt, niet alleen om mijn compositie te bepalen maar ook om te laten zien wat het licht nog verandert in dat laatste uur.

Mijn oog is gevallen op een eenzame berk met in de voorgrond een aantal mooie losse plukken paarse heide. In de overgang tussen voorgrond en achtergrond kan ik een stuk groen mos plaatsen waarmee ook het midden gebied van dit staande landschap wordt opgevuld. De zon komt van links, zijlicht, iets waar niet veel fotografen mee werken. Met mooie van zijlicht is dat je zowel schaduw- als licht op een onderwerp hebt waardoor je veel dieptewerking en speelse structuren in je beeld krijgt.

En dan is het moment aangebroken. “Nu?” vraagt Stefan. Ik kijk nog eenmaal door de zoeker, schat de tijd en het licht in en geef het teken: “Nu!” waarna het bekende “Camera loopt… “ klinkt. Daar gaan we.

Maak gebruik van het warme avondlicht... het strijkt over je foto als een warme deken

Maak gebruik van het warme avondlicht... het strijkt over je foto als een warme deken

En om aan te geven hoe echt de opname is, het moment dat je mij hoort klikken is ook ècht het moment waarop dit beeld gemaakt wordt. Als de zon net weg is, ben ik klaar met het eerste deel. Ook nog een liggend beeld gemaakt om het verschil te laten zien. Ik kijk om naar Stefan en vraag vol spanning “gelukt?”… hij legt zijn camera terzijde en grinnikt tevreden, “prima toch?”.

Om toch de feitelijke zonsondergang te fotograferen bij een dergelijke felle zon zonder enige bewolking moet ik mijn toevlucht zoeken tot fotografische hulpmiddelen. In dit geval grijsverloopfilters. Die wilde ik eigenlijk voor de uitzending niet gebruiken, die wil ik een volgende keer verder uitleggen en ook wil ik juist laten zien wat je kunt doen als je die filters niet hebt. Maar ik kan het niet laten om ze er toch even bij te pakken en het laatste moment van de zon in beeld te brengen.

Paarse zee, vlak nadat de zon is ondergegaan

Paarse zee, vlak nadat de zon is ondergegaan

We hebben even rust nu want van dezelfde boom wil ik laten zien hoe je juist ver na zonsondergang mooie opnames kan maken. Het fraaie van een wolkeloze hemel is dat je na zonsondergang de overgang ziet tussen dag (het laatste streepje geel aan de horizon) en het begin van de nacht, het blauwe uurtje. We verplaatsen ons tot achter de boom en ik kies een zódanig standpunt dat de boom boven de horizon uittorent. Op die manier komt hij los van de achtergrond en heb je een fraai silhouet.

Nu is het de beurt aan Stefan om zenuwachtig te worden. “Kunnen we aan de slag want ik kan niet meer filmen als het té donker is?”. Maar ja, fotografie laat zich niet dwingen, wanneer het echt mooi wordt voor de fotocamera is het voor de filmcamera waarschijnlijk te laat. Ik probeer zo lang mogelijk te wachten tot frustratie van Stefan. Uiteindelijk geef ik het verlossende sein… en met het laatste licht vertel ik vol enthousiasme over dat áls je de mogelijkheid hebt om te blijven staan na zonsondergang, je hier absoluut gebruik van moet maken!

Overgang van de dag naar de nacht… ver na zonsondergang.

Overgang van de dag naar de nacht… ver na zonsondergang.

 
De zon achter een boom geplaatst waardoor het licht wat wordt getemperd. Omdat hij nog laag aan de horizon staat is hij nog warm van kleur en niet te fel.

Landschapsfotografie op de paarse heide (TV Gelderland)

 

Ik ben deze week maar liefst 3 ochtenden vroeg naar de Posbank gegaan. Als de zon eenmaal opkomt is er dat korte moment waarbij je al wel de zon ziet maar hij nog niet echt zijn licht over het landschap schijnt. Vlak vóór het moment van het eerste gouden licht is het dal nog in het koude blauwe licht gehuld.

De zon komt nèt boven de horizon op maar het dal is nog blauwig van de nacht.

De zon komt nèt boven de horizon op maar het dal is nog blauwig van de nacht.

Als dan eenmaal de zon op is werpt hij zijn gouden licht over het landschap. Ondanks dat er geen mist in het dal hing waren de bomen wel zóveel bedauwd dat je heel mooi de stralen van de zon langs de bomen kunt fotograferen.

Gouden heide, door het gebruik van een lichte telelens èn de zon nèt buiten je beeld te houden krijg je het meest intense gouden licht vlak na zonsopkomst.

Gouden heide, door het gebruik van een lichte telelens èn de zon nèt buiten je beeld te houden krijg je het meest intense gouden licht vlak na zonsopkomst.

Wanneer de zon eenmaal wat verder op is wordt hij te fel om nog direct in beeld te nemen. Dan kun je je toevlucht zoeken tot bomen waar je hem achter plaatst. Zeker wanneer het licht nog warm en niet te hard is kun je hiermee een fijne ochtendsfeer creëren.

De zon achter een boom geplaatst waardoor het licht wat wordt getemperd. Omdat hij nog laag aan de horizon staat is hij nog warm van kleur en niet te fel.

De zon achter een boom geplaatst waardoor het licht wat wordt getemperd. Omdat hij nog laag aan de horizon staat is hij nog warm van kleur en niet te fel.

Ik had deze ochtend de boom al eerder gezien en was er al op een andere manier mee beziggeweest. Hij triggert mij enorm en ook nu nog ben ik er nog lang niet klaar mee.

De zon net vanachter de boom laten ‘sneaken’ in combinatie met een hoog diafragmagetal (f/22) waardoor de zon gaat stralen. De extreme groothoek komt door gebruik van een fisheye lens.

De zon net vanachter de boom laten ‘sneaken’ in combinatie met een hoog diafragmagetal (f/22) waardoor de zon gaat stralen. De extreme groothoek komt door gebruik van een fisheye lens.

Tijdens de opnames zijn we verdergegaan met deze boom. Eerste van afstand waarbij ik al meteen doorhad dat de inmiddels felle witte lucht niet in beeld moest, dan helpt zo’n heuvel enorm waardoor je je eigen standpunt makkelijk een paar meter kan verhogen.

Zoek een goed standpunt, in dit geval zó hoog op de heuvel dat je de witte lucht mooi kwijt bent. De aandacht blijft nu in het beeld. Ook komen de lagen van de andere heuvel mooier naar voren.

Zoek een goed standpunt, in dit geval zó hoog op de heuvel dat je de witte lucht mooi kwijt bent. De aandacht blijft nu in het beeld. Ook komen de lagen van de andere heuvel mooier naar voren.

“En nu?” Vraagt Stefan. Dezelfde boom! Maar nu laten zien wat een groothoek (uitzoomen) doet, zelfde onderwerp maar het verschil laten zien tussen standpunt en objectief. Bijt je vast in een onderwerp, wees niet tevreden met één beeld van een onderwerp. Wat is er nog meer mogelijk!

Wat het verschil kan zijn tussen staan en door de knieën gaan. De boom toornt nu boven mij uit en ik waan mij nu in een zee van paarse heide..

Wat het verschil kan zijn tussen staan en door de knieën gaan. De boom toornt nu boven mij uit en ik waan mij nu in een zee van paarse heide..

Ga dus niet alleen hetzelfde onderwerp met meerdere objectieven te lijf, of van diverse afstanden, maar bedenk ook dat het een groot verschil kan maken hoe hoog of laag je staat. Schroom niet om hoger te gaan staan tot zelfs plat op je buik te liggen.

“Eindelijk klaar?” vraag ik hoopvol, mijn voorhoofd gutst en mijn pet is bijna doorweekt. “Bijna” zegt Stefan met een glimlach… “alleen nog alle loopjes en de afkondiging…”.

 
Gouden heide... hoe ik deze maakte beschrijf ik volgende week in mijn blog

Natuurfotografie tips op Buitengewoon TV, omroep Gelderland

 

Ik laat je dan ook niet mijn 'beste' beelden zien op 'perfecte' momenten maar ga juist op pad op momenten en plekken waar iedereen komt en kan komen en laat zien hoe je op dat moment en op die plek toch een mooie foto kan maken dan een standaard plaatje.

Verder ga ik ook korte blogs schrijven op de website van Buitengewoon (en uiteraard ook op mijn website) waarbij niet alleen de uitzending te zien is maar ik ook nog wat extra beelden laat zien met extra uitleg, vaak beelden die niet tijdens de opnames gemaakt zijn maar bijv. met mooier licht of andere spullen. Kortom, vond je de uitzending leuk, kijk dan ook naderhand op de website van Buitengewoon of op mijn eigen site voor extra informatie of om het item nog eens terug te zien.

Nieuwsgierig geworden? Aanstaande dinsdag sta ik op de Posbank, midden op de dag, bij een prachtige dode boom midden op de paarse heide. Ik ga met verschillende lenzen deze boom te lijf en laat zien wat je met de horizon kan doen. Diezelfde ochtend maakt ik echter bovenstaand beeld... en daarover ga ik vertellen in mijn blog.

 

Zie hier de aankondiging: http://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2115961/Natuurfotografen-kunnen-hun-hart-ophalen-bij-BuitenGewoon

 

Allemaal kijken dus!!

     logo_omroepgld_klein

 
Het allereerste zonlicht over de heuvel, eerste resultaat van de dagwacht

Natuurfotografie: 24 uurswerk in ploegendienst

 

24/7

Hoewel het beroep van natuurfotograaf velen tot de verbeelding spreekt is het soms net een gewone baan. En niet één van 9:00 - 17:00. Sterker nog, de natuur wacht niet tot ik wakker ben of en gaat niet uit als ik moe ben. De natuur gaat altijd maar door, van zonsopkomst, via gouden uurtje naar een stralende dag en via zonsondergang naar een heldere nacht. De natuur stopt niet na de vrijdagmiddagborrel, kent geen weekend en is niet spontaan lelijk op zon- en feestdagen. Natuurfotografie kent geen vrije tijd, geen vakanties, geen feestdagen; het is 24/7 & 365 dagen lang aan de bak. En om dat vol te houden is, net als bij alle 24/7 industrieën, de ploegendienst in het leven geroepen, we werken tegenwoordig in shifts. Paar uur op, paar uur af. En tussendoor een korte overdracht, dan kan de nieuwe shift verder waar de vermoeide fotograaf is gebleven.

Als tipje van de sluier heb ik hieronder twee overdrachten met jullie gedeeld:

Van Perseïden naar vogels

Hondenwacht: Johan van der Wielen, midden op de heide

Resultaat hondenwacht:

Resultaat 4 uur hondenwacht: de perseïden.

Resultaat 4 uur hondenwacht: de perseïden.

Dagwacht: Bert Faber

De overdracht

    3:49, Johan: “Op dit moment is de verwachting niet bijster interessant om om 5:00 af te spreken. Vind ik ook niet zo heel erg want sta nu nog in het veld."
    ...geen reactie...

Tijdens het terug fietsen schiet ineens het scherm van de telefoon aan...

    4:49, Bert: "Hoi Johan, het is zaterdag vandaag, we hebben toch morgen afgesproken?"
    4:50, Johan: “Ja, ik had het ook over de verwachting van morgen. Ben je vroeg op?"
    4:50, Bert: "Haha, ga zo naar een vogelhut 3. Mag van mij morgen wel later hoor."

... sh#t... een zwijn op de heide, al typend eromheen gestuurd. Luid gesis achterlatend...

    4:51, Johan: "Leuk, veel plezier (had net een zwijn op het fietspad)."
    4:52, Bert: "Vannacht sterretjes geschoten?"
    4:52, Johan: “Jep, poging tot, kon helaas niet echt een hele mooie plek vinden. Ken de omgeving hier niet zo goed."
    4:54, Bert: "Ik ben ook moe, sliep net toen de wekker ging. Ja, ik hoop niet dat ik in slaap val onderweg naar de vogeltjes."
    4:56, Johan: “Slapen kan prima in de vogelhut :-). Veel succes."
    4:58, Bert: "Geweldig om om 5:00 uur ‘s ochtends te zitten chatten. Faber 24hrs service. Welterusten voor zo."
    4:59, Johan: “Dat heet wisseling van de wacht, natuurfotografie in ploegendienst."
    5:05, Bert: "De weer-apps geven idd saai grijs weer aan voor morgenvroeg. Later vandaag nog maar even checken."
    5:07, Johan: “Daarom, vind het leuk om op pad te gaan maar dan moet het weer wel potentie hebben. Ik ga pitten. Veel plezier bij de vogeltjes."

En deze informatie gedeeld hebbende, kan ik met een gerust hart de volgende natuurfotografie-shift aan de dagwacht Bert overlaten. Succes!

Resultaat dagwacht:

Resultaat lange dagwacht wachtend in de vogelhut: gekraagde roodstaart

Resultaat lange dagwacht wachtend in de vogelhut: gekraagde roodstaart

Van Noorderlicht naar Posbank

Hondenwacht: Finn Snaterse, Rovaniemi (Finland)

Resultaat hondenwacht:

Resultaat hondenwacht: eerste noorderlicht na midzomer, avondkleuren nog zichtbaar.

Resultaat hondenwacht: eerste noorderlicht na midzomer, avondkleuren nog zichtbaar.

Dagwacht: Johan van der Wielen

De overdracht

    5:31, Finn: “Poeh, lange nacht."
    5:32, Johan: "hé, ben jij nog op?"
    5:32, Finn: “... en jij nu al?"
    5:40, Johan: "Onderweg naar de Posbank, hoop op een beetje mist."
    5:43, Finn: “Net terug van nachtje noorderlicht locaties zoeken."
    5:45, Johan: "En? Mooie plekken gevonden? Noorderlicht gefotografeerd?"
    5:47, Finn: “Ja, het is er weer. Het is hier eindelijk weer donker."
    5:49, Johan: "De combinatie met laatste avondlicht lijkt mij gaaf, was dat ook zo?"
    5:50, Finn: “Jazeker... jaloers?"

... sh#t... een zwijn op de weg, al typend eromheen gestuurd. Luid gesis achterlatend...

    5:55, Johan: "Stik! Moet ook echt in deze tijd eens naar Finland (dat 'stik' was overigens ook voor dat zwijn net op de weg)."
    5:56, Finn: “Je bent welkom :-), wij hebben hier rendieren op de weg."
    5:55, Johan: "Ga hangen, aangekomen. Zal je straks de ogen uitsteken met ochtendfoto's van paarse heide, die hebben jullie weer niet :-)."
    5:57, Finn: “succes!"
    5:58, Johan: "Zie je over een paar weken weer, haal je me weer met de fiets op van Rovaniemi airport?"

Resultaat dagwacht:

Gouden licht over de heide, de kop van de dagwacht is eraf

Gouden licht over de heide, de kop van de dagwacht is eraf

Samenwerking fictief?

Ja, ondanks dat natuurfotografie 24/7 werk is, werk ik niet samen in ploegendienst. Helaas. Ik zou best structureel willen samenwerken met andere natuurfotografen. Krachten willen bundelen i.p.v. elkaar op facebook de loef af te steken met de mooiste foto, mooiste locatie (liefst één waar ik alleen toestemming voor heb en niemand anders mag komen), meest unieke diersoort, duurste lens, nieuwste camera (...), vele uitstapjes, schijnbaar altijd maar in het veld, prachtige reizen naar verre oorden en spannendste avonturen. Het is waarschijnlijk heel eng als ik zeg dat samenwerken juist enorm kwaliteitsverhogend werkt. Maar ik ben ervan overtuigd dat het de creativiteit bevorderd, door ècht samen te werken en open te staan voor elkaar kun je ontzettend veel leren. Nu lopen we elkaar achterna door elkaars foto's op facebook na te maken, maar wanneer we echt samenwerken kijken we waar we elkaar kunnen aanvullen, gaan we ons meer op onze eigen kracht specialiseren en stimuleren we onze partners in hun krachten. Ik zou best mijn trots opzij willen zetten en zo'n samenwerking aan durven gaan! Dus, die ploegendienst spreekt mij echt wel aan. Andere fotografen? Zie dit als een uitnodiging. Ik zie jullie mails wel verschijnen.

En toch is het niet allemaal fictief... want beide relazen zijn werkelijk zo gebeurd incl. de timestamp. Zelfs beide bijna aanvaringen met het zwijn zijn echt! Dank aan Finn en Bert voor deze co-productie, met dank aan jullie heb ik mijn column aan kunnen vullen met twee prachtige beelden die erbij hoorden, maar die ik niet zelf kon maken! De eerste stap in echte samenwerking in ploegendienst!