Op 12 augustus 2026 vindt er in Europa een zonsverduistering plaats. Nu is het zo dat je voor de zogenaamde ‘totaliteit’ – de plek waar de zon volledig verduisterd zal worden door de maan – een end naar het zuiden zal moeten rijden. De zogenaamde totaliteitszone loopt over het meest westelijke puntje van IJsland en het Noorden Spanje. Toch zullen wij in Nederland er best veel van zien. In het zuid van ons land zal de zon op het hoogtepunt, rond 20:12, van de eclips voor maar liefst 89% worden bedekt door de maan. Reden om de camera erbij te pakken en te kijken hoe je dit het beste kunt fotograferen.
Het eerste gaat over de voorbereiding, wat je nodig hebt en hoe je de zon en gedeeltelijke verduistering kunt fotograferen. In dit deel ga ik in op de fotografie van de totaliteit (volledige verduistering). In het laatste deel vertel ik over de nabewerking van alle foto’s.
Mogelijke foto’s van de totaliteit
Binnen de totaliteitszone heb je veel meer mogelijkheden maar let op… dit vergt veel snelheid omdat je in heel korte tijd heel veel verschillende belichtingen moet maken en snel moet schakelen. Bedenk vooraf dus goed of je dit allemaal wil want je zal niet de eerste zijn die uiteindelijk totaal vergeet met blote ogen de eclips te bekijken. En dat is misschien wel het meeste zonde van allemaal!
Naast C1 en C4 (zie deel 1) komen we nu ook C2 en C3 tegen. C2 is het eerste moment van volledige verduistering en C3 het allerlaatste moment van de totaliteit. De tijd tussen C2 en C3 is afhankelijk van de baan van de maan tijdens de verduistering maar ook de afstand tussen maan en aarde. Ook is het afhankelijk van waar jij staat. Hoewel de totaliteit plaatsvindt in een zone, is het aan de rand ervan maar heel even terwijl in het midden je het langste kan genieten. Zo duurde de totaliteit op 8 april 2024 maar liefst maximaal 4:28 minuut terwijl deze op 12 augustus 2026 varieert tussen 2:18 (bij IJsland in zee) en 1:40 (Spanje). Je hebt dus al met al maar erg weinig tijd en je wil ook nog genieten.
De moeilijkste foto’s zijn te maken vanaf de laatste 15sec vóór C2 tot 15sec ná C2 en daarna weer vanaf 15sec vóór t/m 15sec. ná C3. In deze tijdsperiode van tweemaal 30 seconden zijn er drie fenomenen: de diamond ring, baily’s beads en de prominces.
Diamond ring
De naam van dit fenomeen moet je letterlijk nemen: dit is net niet het allerlaatste moment wat er nog zonlicht langs de maan komt en de foto lijkt op een diamanten ring. Vanaf 15 sec. vóór C2 haal je bliksemsnel je zonnefilter eraf en fotografeer je met de volgende instellingen: 1/50 tot 1/400 bij f/8.0 en ISO100 (of vergelijkbaar). De zon is nu overbelicht maar het resultaat is de diamond ring. Maak niet één foto maar herhaal deze foto een aantal malen met de verschillende sluitertijden (tip: gebruik bracketing hiervoor met vaste ISO en vast diafragma). Later kun je dan uit deze foto’s de beste diamond ring halen. Let op: je hebt eigenlijk maar 5 seconden voor deze foto’s want hierna moet je alweer naar de volgende…
Baily’s beads
Eigenlijk is dit het allerlaatste moment van de zon vóór totaliteit. Het laatste stukje zon wat nog langs het maanoppervlak ‘sneakt’ zul je kunnen fotograferen als een soort kralen door de bergen en krater op het maanoppervlak. Vanaf 10 seconden vóór C2, dus direct ná de foto’s van de diamond ring ga je weer op burst fotograferen maar nu met veel snellere sluitertijd van 1/4000 seconde. Later kun je de beste foto uit de serie selecteren. Ook dit duurt maar kort (van 10 seconden vóór C2 tot 10 seconden ná C2) en gaat snel over naar de prominences.
Wat je hier het beste kan doen is ook kiezen voor automatische bracketing van bijvoorbeeld 5 tot 7 belichtingen met verschillende sluitertijden omdat je dan in één moeite door kan met de volgende fase.
Chromosphere en Prominences
Als de zon echt helemaal weg is, vanaf 10 seconden ná C2, zijn de prominences of uitbarstingen pas echt goed te zien aan de kant waar de zon is verdwenen. Maar ook zie je tussen de 10 en 15 seconden ná C2 de Chromosphere, een paarse/rode dunne laag van plasma rond de zon. Omdat de zon inmiddels weg is mag je de sluitertijd iets opschroeven tot ca. 1/1600. Als je vanaf Baily’s beads werkt met automatische bracketing dan hoe je voor deze fase niet iets te veranderen. Je pakt simpelweg de iets lichtere foto’s uit de series.
Corona
Tijdens de totaliteit kun je de corona fotograferen: de gaswolken rond de zon die nu zichtbaar worden omdat de zon zelf bedekt is door de maan. Hiervoor moet je een grote hoeveelheid een verschillende belichtingen nemen. Zoom hiervoor ook niet té ver in (200mm – 400mm) want de gaswolken zijn veel groter dan de zon zelf. Hiervoor gebruik je ook bracketing met sluitertijden van 1/2000 sec tot wel 1 of 2 seconden bij f/8.0 en ISO 100. Deze ga je later samenvoegen.
Dan is het nu tijd om ook even met eigen ogen te gaan kijken!!!
Want voor je het weet is het alweer bijna C3 en begint de Solar Eclips Timer op je telefoon alweer af te tellen. Als je wil je kun je alle foto’s van Chromosphere, baily’s beads en diamond ring weer opnieuw maken maar nu aan de andere kant. Vanaf 15 sec. ná C3 moet de zonnefilter weer op je lens (èn je eclipsbril weer op je neus!) en kun je verder met de terugweg sequentie van het hele verduisteringsproces.
Fotografische tips en overzicht instellingen.
Als eerste een tip om alles zo goed mogelijk te kunnen plannen. Veel camera’s hebben de mogelijkheid om voorkeursinstellingen of Aangepaste opnamemodus in te voeren zoals bij Canon C1 t/m C3. Deze kun je vooraf instellen voor de verschillende foto’s. Denk aan Aangepaste opnamemodus 1 voor de bracketing bij de diamond ring (diafragmavoorkeuze met vaste ISO en daarmee variabele sluitertijd), 2 voor bracketing bij baily’s beads en de Chromosphere (diafragmavoorkeuze met vaste ISO en daarmee variabele sluitertijd), en 3 voor bracketing tijdens de totaliteit/corona fase. Dan hou je de M stand over voor de sequentie beelden van de fasen vooraf en achteraf. Stel al deze voorkeurstanden vooraf volledig in en ga er alvast mee oefenen middels de practice session van de Solar Eclips Time. Dan weet je precies wanneer je over moet schakelen van de ene naar de andere voorkeursstand.
Verder hierbij een overzicht van de belichtingen bij de verschillende fasen:
| ISO | diafragma | |||||
| 100 | 2.8 | 4 | 5.6 | 8 | 11 | 16 |
| 200 | 4 | 5.6 | 8 | 11 | 16 | 22 |
| 400 | 5.6 | 8 | 11 | 16 | 22 | 32 |
| 800 | 8 | 11 | 16 | 22 | 32 | 45 |
| fasen | ||||||
| Partial (ND5 filter) | 1/6000 | 1/2000 | 1/1000 | 1/500 | 1/250 | 1/125 |
| Diamond Ring | 1/400 | 1/200 | 1/100 | 1/50 | 1/25 | 1/15 |
| Baily’s Beads | <1/8000 | <1/8000 | <1/8000 | 1/4000 | 1/2000 | 1/1000 |
| Chromosphere / Prominences | <1/8000 | <1/8000 | 1/6400 | 1/3200 | 1/1600 | 1/800 |
| Corona – 0.5 Radius | 1/200 | 1/100 | 1/50 | 1/25 | 1/15 | 1/8 |
| Corona – 1.0 Radius | 1/50 | 1/25 | 1/15 | 1/8 | 1/4 | 1/2 |
| Corona – 2.0 Radius | 1/25 | 1/15 | 1/8 | 1/4 | 1/2 | 1” |
| Corona – 4.0 Radius | 1/4 | 1/2 | 1” | 2” | 4” | 15” |
Hoe lees je dit? Stel je werkt met ISO 100 en f/8.0 dan kijk je in de kolom eronder voor de sluitertijden voor de verschillende fasen. In dit geval dus 1/500sec voor partial, 1/50sec voor de Diamond ring, 1/4000sec voor Baily’s Beads, 1/25sec voor Corona – 0.5 Radius of 2″ voor Corona – 4.0 Radius. Je ziet dat dezelfde sluitertijden ook gelden als je bijvoorbeeld ISO 200 en f/11 gekozen zou hebben of ISO 800 met f/22. Bij andere combinaties kijk je in de andere kolommen eronder.
Andere foto’s en fenomenen
Er zijn nog veel meer fenomenen die je kunt fotografen en waarnemen. Zo kun je de sikkels van de zon fotograferen als diafragma bokeh. Neem een vergiet mee en laat daar de zon doorheen schijnen op een wit laken. Je ziet dan in plaats van witte puntjes allemaal sikkeltjes op het witte laken. Dit is te zien en fotograferen van ca. 45 minuten t/m 5 minuten voor C2 en na C3 weer.
Hiervoor was het ‘rare’ licht al genoemd, dat wordt Eerie Light genoemd. Het is licht en toch ook niet als normaal overdag. Het beste kunt je het omschrijven als metaalachtig en warm van toon. Lastig te beschrijven maar enorm bizar. Dit is waar te nemen van ca. 20 min t/m 1 minuut voor C2 en weer na C3.
Eén van de meest bizarre fenomenen zijn de Shadow bands of ‘slangetjes’ (zie: https://en.wikipedia.org/wiki/Shadow_bands). Vanaf ongeveer 2 minuten voor C2 strijkt het zonlicht over het maanoppervlak en door de oneffenheden van kraters en bergen zie je op de grond bewegende ribbels van licht en schaduw. Alles om je heen op de grond lijkt te bewegen.
Vergeet niet te genieten!!
Als je het hele recept hierboven volgt dan ben je alleen maar met je camera bezig. Doe dit dan ook alleen als je zeker weet dat je dit allemaal snel kunt. Want voor je het weet is het over en ben je volledig vergeten zelf naar boven te kijken. Hoeveel mooie foto’s je ook kunt maken, het bewust meemaken van een zonsverduistering is de èchte ervaringen!
In het laatste deel van deze tutorial serie ga ik verder in op de nabewerking van alle beelden.