kijk! ik heb de melkweg gevonden!

De melkweg op Schier & Nacht van de Nacht

 

Half september was ik weer een lang weekend op mijn geliefde eiland Schiermonnikoog, enerzijds voor mijn eigen projecten maar ook voor de tweede gevorderde waddenworkshop. Ik was er vooral voor het rode zeekraal en de laatste mogelijkheid om de zon te zien opkomen en ondergaan aan de noordkant van het eiland. Maar ook... omdat Schiermonnikoog officieel de donkerste plek in Nederland is! En ook daarin stelde het eiland mij niet teleur... ik heb prachtig de melkweg mogen aanschouwen en vastleggen, iets wat je bijna nergens in Nederland lukt.

dode boom in de kwelder

dode boom in de kwelder

En meteen een aankondiging: op zaterdag 24 oktober 2015 wordt de 11e Nacht van de Nacht gevierd. En ook deze keer organiseer ik weer een GRATIS introductie nachtfotografie ism Staatsbosbeheer op het Kootwijkerzand. Er is maar beperkt plaats en het loop altijd storm dus wees er snel bij: http://nachtvandenacht.schoffie.eu

 
Gelukt! Prachtige vleugelslag met goede scherpte op de kop en poten, mooie houding… missie geslaagd.

Making off: geïnspireerd door meeuwen

Nu is het niet zo dat je in Finland een willekeurig bos in gaat en onder het genot van een kop koffie (of op z’n Fins… een fles wodka) een paar mooie beelden van beren kan maken. Diverse organisaties hebben zich gespecialiseerd in deze soorten die vooral in de afgesloten no-go-zone tussen Finland en Rusland leven. Voor deze soorten hebben zij speciale hides gebouwd waar je vaak 10 tot 14 uur lang in verblijft in de hoop dat de beren of veelvraten langs willen komen. En gelukkig is dat meestal ook wel zo. Soms heb je een echt drukke nacht, maar vaak zijn het contacten van een aantal minuten waarna het weer een paar uur wachten en kijken is.

JvdWielen_2015_06_12-JvdW7_1710-v2

Mijn fotomaatje schrikt op uit zijn slaap door het geratel van mijn camera. “beer?”…”nee, meeuw”.

Beer?…nee, meeuw!

Nu ben ik vooral een landschapsfotograaf en hoezeer ik de beleving van omringd te zijn door het grootste roofdier van Europa ook adembenemend vind, na een aantal jaren van het zitten in deze hutten is de grootste adrenaline kick wel weg. Inmiddels weet ik precies waar ik op moet letten, ken ik de belangrijkste paden en herken ik diverse individuen. Aan het geluid van vogels herken je dan al wat het wild gaat doen. En die vogels…

Een silhouet tegen het water met daarin de kleuring van het laatste licht is mooi… maar als je twee meeuwen hebt die ook nog lijken samen te spannen ben ik nog veel blijer.

Een silhouet tegen het water met daarin de kleuring van het laatste licht is mooi… maar als je twee meeuwen hebt die ook nog lijken samen te spannen ben ik nog veel blijer.

zijn meeuwen, van de Baltische mantelmeeuw tot de gewone zilver- en kokmeeuw. Om mijn tijd te doden tussen de momenten van veelvraat of beer ben ik dan ook heerlijk bezig met deze meeuwen. Daarbij ben vooral geïnteresseerd in de minder standaard beelden. In de late avondzon (de zon gaat in juni pas om 23:45 onder…) en in de vroege ochtend zon (… en komt om 2:15 weer op) heb je prachtige silhouetten tegen het water of de lucht.

Afhankelijk van de weersverwachting en zonnestanden probeer ik een hide te kiezen waarbij ik kans heb op tegenlicht, liefst met wat mistige achtergrond. Als de zon dan eenmaal opkomt en zijn gouden licht over het landschap laat vallen … en die ene meeuw wil dan ook nog precies op de goede plek paraderen….

Vlak ná zonsopkomst om 2:50 paradeert deze meeuw tussen het veenpluis precies door het warme tegenlicht voor mijn hut langs.

Vlak ná zonsopkomst om 2:50 paradeert deze meeuw tussen het veenpluis precies door het warme tegenlicht voor mijn hut langs.

En toch moet er nog meer mogelijk zijn. Daarbij heb ik mij laten inspireren door iemand die veel doet met dynamiek en beweging: Jan van der Greef. Ik heb Jan leren kennen als een vriendelijke en geïnteresseerde persoon die vanuit bescheidenheid fotografie tot een bijna schilderachtige kunstvorm heeft verheven. Zijn beelden zijn niet alleen in veel wedstrijden bekroond, waaronder de prestigieuze wildlife photographer of the year award, inmiddels heeft hij met een heel eigen en herkenbare stijl ontwikkeld waar ik als fotograaf erg van onder de indruk ben. Beelden met grote mate van abstractie waardoor indruk en beleving gevoelsmatig in mij worden losgemaakt. En met zijn beroemde meeuwenfoto in gedachte ben ik ook mijn tijd tussen twee beren in gaan besteden.

Eerst dynamiek dan beweging

Het begon met het vastleggen van vooral de dynamiek zonder daadwerkelijk de beweging. Momenten waarbij de vleugels mooi openstaan, vlak vóór de landing of even poedelen in het water.

Vlak vóór de landing… indrukwekkend dat een meeuw zó precies op een tak kan landen.

Indrukwekkend dat een meeuw zó precies op een tak kan landen.

In fraai tegenlucht poedelt deze meeuw even lekker in het water en slaat daarbij zijn vleugels uit.

In fraai tegenlucht poedelt deze meeuw even lekker in het water en slaat daarbij zijn vleugels uit.

Maar de ècht dynamische beelden zitten niet alleen in de houding, maar ook in de beweging en onscherpte. Beweging in de vleugels terwijl de kop scherp en onbewogen lijkt. Daarbij moet je de techniek behoorlijk onder de knie hebben, hèt goede moment pakken, scherpstelling goed hebben … en dat alles bij een dier dat niet alleen snel vliegt, maar ook nog eens onvoorspelbare bochten maakt. Gelukkig heb je tussen twee beren door genoeg tijd om te experimenteren en vele mislukte beelden verder beginnen de resultaten bevredigend te worden.

De beweging is goed, moment is prima alleen is de kop helaas nog net niet scherp genoeg.

De beweging is goed, moment is prima alleen is de kop helaas nog net niet scherp genoeg.

Ik werkte bij deze beelden met 500mm met ISO 100 en variabel diafragma zodat de sluitertijd op de magische 1/10 sec terechtkomt. In dit geval zit het diafragma relatief hoog (tussen de 11 en 16) maar dat maakt op zich niet uit omdat je door de beweging met je lens de achtergrond toch vervaagt. Dan is het meetrekken met de vogel en in continu stand doorklikken. Het moment dat de vogel even ‘stil’ hangt heb je de grootste kans op succes.

Gelukt! Prachtige vleugelslag met goede scherpte op de kop en poten, mooie houding… missie geslaagd.

Gelukt! Prachtige vleugelslag met goede scherpte op de kop en poten, mooie houding… missie geslaagd.

dé kick van de beer die losgaat: houding, de vallende druppels , het perfecte licht

de beer kan weer los

Het was in het najaar van 2010 dat ik voor het eerst een beer in het wild zag in Finland. Ik weet nog goed, ik zat in een schuilhut samen met een andere fotograaf. En beide nog nooit beren gezien. Dan komt het grote wachten… kijken… wachten… hopen… wachten… luisteren… wachten… camera instellingen aanpassen aan nieuwe lichtomstandigheden… wachten… denken dat je iets hoort… wachten… tot ineens het moment, in de lage struikjes aan de rand van het open Taiga landschap zag ik de snuit van een beer. Wat een indrukwekkend moment. Het grootste roofdier van Europa komt langzaam aansloffen, rondkijkend, speurend, luisterend en vooral ruikend. Schuw en op z’n hoede… eigenlijk ‘haar’ hoede (zo zag ik later – toen ik wat meer ervaring had – aan mijn beelden van toen). Tot ze het eindelijk aandurft om uit de beschutting te komen en aan de overkant van het meer langs te lopen…

Een beer alleen is voor mij niet meer genoeg, maar reflecterend in het water waarbij dit jonge dier ook nog speels over de grond kruipt... dat is kick!

Een beer alleen is voor mij niet meer genoeg, maar reflecterend in het water waarbij dit jonge dier ook nog speels over de grond kruipt… dat is kick!

 

Geratel van 10fps

En terwijl ik in volledige stilte met ingehouden adem in katzwijm volledig mijn camera vergat en vol overgave dit enorme dier aanschouwde… werd naast mij een camera tot het uiterste geperst om met 10fps elke minieme beweging van elk willekeurig spiertje van de beer te vereeuwigen. Omdat toen zelfs de duurste camera uiteindelijk met een volle buffer kampte hoorde ik naast mij het aantal fps afnemen en tot stilstand komen. Wat er toen gebeurde zal ik nooit vergeten. Terwijl ik mij net besef dat ik een volledige berenwandeling heb laten schieten en nog geen foto heb gemaakt… kijkt mijn maatje voor het eerst op vanachter de zoeker en door het smalle raampje. Hoewel zijn kaartje inmiddels al meer dan 60 beelden heeft van deze berin sprak de maker de legendarische woorden “kijk… een beer!”. Ik had nog geen enkele foto… maar al wel de beer gezien.

van het geratel van 10fps met terugslag schrikt zelfs een beer nog wel

van het geratel van 10fps met terugslag schrikt zelfs een beer nog wel

 

Ik leg belevenissen vast

Gelukkig voor mij volgden er die avond nog twee beren en kon ik mijn verlies goedmaken, hoewel, ik zou het zo weer doen… ik moet eerst beleven voor ik kan fotograferen, als ik het niet eerst echt heb beleefd kan ik het ook niet fotograferen, ik leg namelijk mijn belevenissen vast. Inmiddels heb ik al meer dan 20 keer beren in beeld mogen brengen en ben ik nog meer verslingerd geraakt aan de veelvraat, een grote marterachtige die in hetzelfde gebied leeft. De enorm kick van het zien van beren heeft bij mij plaatsgemaakt voor de kick creatief spel met dynamiek, licht en dier. De hoop op het zien van de beer is nu de hoop op het perfecte licht op het moment dat een beer komt, de hoop dat een beer precies datgene wil doen of daar wil gaan waar jij het had bedacht. De adrenaline kick is anders, maar zeker niet weg.

de ultieme belevenis, in het pikkedonker komt moeder met jongen in het maanlicht langssluipen

de ultieme belevenis, in het pikkedonker komt moeder met jongen in het maanlicht langssluipen

Bevallen tijdens je slaap

Beren hebben een prachtige manier van leven. Tijdens de winterslaap van moeder worden de jongen geboren. Moeder wordt daar niet echt wakker van (ja dames… dat is nog eens manier van bevallen) en de jongen zoeken zelf de tepel terwijl moeder verder slaapt (is niet echt slapen overigens, ze rusten eigenlijk met lagere hartslag). Als moeder echt wakker wordt heeft ze honger, veel honger. Vind je het gek als je niet alleen je eigen vetreserves hebt opgegeten maar er ook nog een paar hebben meegedronken. Dat is precies het moment dat het lente wordt en er weer voedsel komt. Je begint na zo’n slaapje met een lekker rendiertje of jonge eland om later je vleesdieet om te zetten in vegetarische maaltijden met bladeren, bessen, zaden, insecten en noten. Een beer eet alles. Tussendoor paar je (als je geen jongen hebt), eet je lekker verder en als je eenmaal weer lekker opgevet bent en er geen eten meer is, ga je weer in winterslaap.

opvetten betekent ook af en toe even uitrusten.. dat gewicht moet ook overal mee naartoe

opvetten betekent ook af en toe even uitrusten.. dat gewicht moet ook overal mee naartoe

Zomerslaap

Eigenlijk leef ik ook precies als een beer. Nu hoef ik niet op zoek te gaan naar voedsel maar wel naar fotografische inspiratie. En ik ga niet in winterslaap… maar in zomerslaap. Grappige is dat ik daar pas afgelopen zomer achterkwam. Normaal ging ik, zoals de meesten onder ons, in de zomer op vakantie. Nooit gepland (ben niet zo van plannen) maar altijd spontaan en met een aanleiding. Een internationaal Scouting kamp in Kenia was aanleiding voor 6 weken Afrika, een zoektocht naar een reisleider voor een terreinrijreis aanleiding voor 4 weken IJsland, etc. Maar dit jaar was er geen aanleiding. Lekker weekje kanoën in de Wieden en verder klussen in huis. En… zo dacht ik… eens een keer in de zomer aan de slag. Ik had allerlei plannen, onderwaterfotografie, reeënbronst, bloeiende heide, noem maar op. Maar er is welgeteld niet één van deze plannen waargemaakt. Ik heb een heerlijke zomer gehad, maar had gewoon geen behoefte aan die camera. Het licht was niet mijn ding, de natuur was heerlijk, maar niet voor mijn fotografie. Ik was in zomerslaap. Ik was in fotografische rust. Ik had een zeer vertraagde fps… tot 0. En tijdens de zomerslaap werden mijn jongen geboren, zonder centje pijn, zonder dat ik ze actief eten hoefde geven werden de plannen geboren. Jongen voor het komende jaar, creatieve ideeën voor straks. Dus let maar op, ik voel mij wakker worden. En gaat de echte beer over anderhalve maand alweer in winterslaap… de beer in mij kan weer los!

vol creatieve fotografische 'jongen' komt Johan uit zijn zomerslaap... de beer kan weer los!

vol creatieve fotografische ‘jongen’ komt Johan uit zijn zomerslaap… de beer kan weer los!

Wespspin in haar eigen omgeving… zo zal een prooi haar – te laat - zien.

Making-Off: wespspin

Bekende ‘nieuwkomer’

De wespspin (Argiope bruennichi) is misschien wel de makkelijkste spin om te herkennen. Het vrouwtje met haar grote geel/zwart gestreepte achterlijf hangt in het bekende web met de witte zigzag. Alsof ze na alle moeite erachterkwam dat ze materiaal overhad en het web niet perfect kon maken, of een ritssluiting zoals mijn dochter zegt. De geleerden zijn er nog niet over uit waar die zigzag (officieel stabilement) voor dient, extra stevigheid, meer weerkaatsing van UV licht zodat het aantrekkelijk is voor krekels en sprinkhanen (het favoriete maaltje) of zodat het web beter zichtbaar is voor grote landdieren… die er dan eerder omheen lopen. Zeg het maar!

 

Roeien met de riemen die je hebt

wespspin

Het bekende beeld van de wespspin: ruimer gekaderd beeld waarbij de bekende zigzag in het web ook mooi in beeld komt.

In een kano kun je niet je volledige assortiment aan spullen meenemen, een pelicase met slechts 1 camera en 4 lenzen was het assortiment waarmee ik moest werken. Ik startte – zoals je meestal doet met insecten en spinnen – met de macrolens. Resultaat was een prima beeld van de mooie spin in warm ochtendlicht met de bekende zigzag. Maar echt content was ik nog niet.

Het leuke van een 1:1 macro en een wespspin is dat je veel verder kunt vergroten dan alleen de hele spin. Niet bang zijn dat je wordt aangevallen – ze zijn ongevaarlijk voor mensen – en dus lekker dicht erop kruipen, genieten van alle details en de kleine priemende oogjes.

Maar, hoe mooi of misschien wel eng, het beeld ook is… mijn creatieve drive was nog niet echt bevredigd. Natuurlijk kun je gaan spelen met compositie of scherpstelling. Immers, achter de spin zaten prachtige dauwdruppels op het web.

Wespspin

Bijna minimale scherpstelafstand en 1:1, centrale compositie, alle details mooi zichtbaar… kleine priemende oogjes.

Wespspin

Net alsof je ineens een spin op je lens hebt… scherpgesteld op de dauwdruppels in het web achter het lijf.

 

Groothoek macro

Maar toch blijft het kriebelen. Daarom in de pelicase gedoken wat ik nog meer in de aanbieding had en de briljante Tokina 10-17 fisheye erbij gepakt. Eigenlijk de lens die ik onderwater gebruik, maar ook bovenwater heeft hij de prachtige eigenschap dat je er heel dichtbij mee kan focussen, prachtig voor groothoek macro. Hoewel… na het artikel van Bob Luiks over de LAOWA 15 mm macro heb ik er weer een lensje bij op de verlanglijst.

Groothoek macro met fisheye lens, zowel je onderwerp mooi in beeld als een stuk van de omgeving. Je hebt echt het gevoel dat je dichtbij zit.

Groothoek macro met fisheye lens, zowel je onderwerp mooi in beeld als een stuk van de omgeving. Je hebt echt het gevoel dat je dichtbij zit.

En tot slot het perspectief

Eerste vingeroefeningen waren veelbelovend. Mijn vriendin de wespspin bleef rustig zitten en liet alle grappen en grollen van de fotograaf rustig over zich heen komen. In het belang van de kunst vond ze alles goed. Toch was ik nog niet tevreden. Ik wilde dat ze boven mij uit zou torenen, alsof ik een klein insect was die mijn belager te laat op mij af zou zien komen. En dus heb ik mij nog lager laten zakken (geluk dat ik de hoekzoeker nog in een hoekje van de pelicase had gestopt) en keek van dichtbij omhoog. Want hoe klein ze nu ook is… met een fisheye lens zit je behoorlijk dichtbij!

Wespspin in haar eigen omgeving… zo zal een prooi haar – te laat - zien.

Wespspin in haar eigen omgeving… zo zal een prooi haar – te laat – zien.