Hella met blij gezicht en een door mij opgeviste krabbenscheer

Nieuws: TV opnames EO Geloof en een Hoop Liefde

 

Het licht en weer was die dag prachtig, iets waar ik als natuurfotograaf heel blij mee ben, temeer daar TV opnames geen rekening houden met het weer, zon of licht. Maar juist met het april zonnetje kwam mijn lievelingsgebied tot zijn volle recht.

De ochtend begon met stralend licht en mist... dé sfeer voor dit gebied en het was voor mij moeilijk om niet te vaak onderweg te stoppen en op tijd te komen. Vanaf Belt-Schutsloot zijn we met een boot het gebied in gevaren naar de plekken waar ik warme herinneringen aan heb. Daar zijn Hella en ik, in dik duikpak en snorkel, het nog maar 6 graden koude water in gegaan voor een beleving van het gebied in en onderwater. Onderwijl zijn we gefilmd voor het programma. Hieronder een aantal sfeerbeelden van os avontuur.

Bekijk de opname hier (link naar website EO): Geloof en een Hoop Liefde, aflevering 19 mei 2015 (vanaf 14:30 minuut)

 

Sfeerbeelden van de opnamedag

JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-5_5811 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-5_5824 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-5_5837 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-7_7742 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-7_7761 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-7_7793 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-7_7841 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-5_5849 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-500_0205 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-500_0207 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-500_0225 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-500_0260 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-500_0279 v2 JvdWielen_2015_04_10 JvdWielen-7_8025 v2
De Nederlandse tulp bloeit maar twee weken per jaar en ook nog maar op een paar plekken. Ontdek meer over het in de wind dansende klokje van deze unieke plant.

Soort: de kievitsbloem

Over de kievitsbloem

De kievitsbloem is geen makkelijke plant. De planten doen er 8 jaar of langer over om te gaan bloeien en zijn erg gevoelig voor schommelingen in het grondwaterpeil. Verder zijn ze volledig afhankelijk van de winterse overstromingen omdat de zaden zich drijvend verspreiden. De naam van de plant is afgeleid van zijn gespikkelde bloem, die iets wegheeft van een kievitsei. Het is een bolgewas dat vanaf half tot eind april bloeit en na de zaadvorming bovengronds afsterft.

 

De eerste jaren na het ontkiemen komen de kievitsbloemen op in de zogenaamde zwaardvorm, te vergelijken met een grasspriet zonder bloem. Als de omstandigheden gunstig zijn geweest kunnen ze na 1 tot 3 jaar overgaan in de kandelaarvorm, een stengel met meerdere bladeren, maar nog steeds geen bloem. Deze kandelaarvorm kan 3 tot 8 jaar voortduren voor de plant voor het eerst gaat bloeien! Er zijn planten die pas na 10 jaar voor het eerst in bloei komen. Maar mochten de omstandigheden ongunstig zijn door veranderende grondwaterstand, teveel of te weinig overstromingen, etc. kan de plant weer terug gaan in de kandelaar of zelfs zwaardvorm. Er zijn planten bekend van meer dan 35 jaar oud! Na de bloei geeft de plant zware zaden. Deze vallen op de bodem en wachten op de eerstvolgende overstroming, die hen drijvend meevoert naar nieuwe gebieden.

 

Kievitsbloemen zijn zware hangende klokjes aan een teer steeltje, bij de minste wind (die in uiterwaarden bijna altijd aanwezig is) bewegen de klokjes. Dit is de manier om hun bestuiver, de hommels, te lokken. In het kleurengebied dat zichtbaar is voor de hommel zijn ze te zien als witte bewegende klokjes in een zee van donkergroen, zeer aantrekkelijk! Van de kievitsbloemen is 90% paarsachtig, slechts 10% is wit of roze. Daarnaast heeft een kleine aantal een dubbele bloem en een nog kleiner aantal (zeer zeldzaam) een driedubbele bloem. In tegenstelling tot de tuinvariant waarbij dubbele bloeiwijze vaak voorkomt. De gebieden langs de Vecht en IJssel waar ze voorkomen staan ze in duizenden bij elkaar. ’s Avonds, als het koud wordt, gaan de kopjes en blaadjes hangen om de volgende dag door de warmte van de zon weer op te richten.

Diversiteit van de kievitsbloem

JvdWielen_2014_04_14-IMG_7066 kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary kivietsbloem; Fritillaria meleagris; Snake's Head Fritillary

Leefomgeving

Specifieke uiterwaarden gebieden langs de IJssel, Overijsselse Vecht en Zwarte Water. De grootste vindplaatsen in Nederland zijn de Brommerd bij Hasselt en Buitenlanden Langenholte bij Zwolle, beide voor publiek afgesloten en met excursies te bezichtigen. Verder kleine gebieden in Drenthe en bij de Reeuwijkse plassen.

Vindtijd

Bloeitijd ca. 20 tot 30 april, afhankelijk van de winter (bij zachte winters eerder).

Fototips

Omdat de kievitsbloemen altijd bewegen is het handig met relatief snelle sluitertijd te werken of een (macro)flits te gebruiken om bewegingsonscherpte te voorkomen. Een scherm of fototas kan helpen om de wind wat tegen te houden.

Ga niet alleen met de macro of telelens aan het werk maar ook met de groothoek, probeer niet alleen de eenzame bloem te fotograferen maar ook het veld met die duizenden bloemen.

Je ziet alleen de bloeiende planten maar daartussen staan vele duizenden planten in zwaard- of kandelaarvorm. Deze zijn moeilijk te onderscheiden van gras. Kijk daarom ontzettend uit waar je loopt en helemaal waar je gaat liggen.

Als je de kans krijgt om met een vroege excursie mee te gaan heb je kans dat de bloemen berijpt zijn, dit geeft bij zonsopkomst een prachtige sfeer. Na een koude nacht zijn de meeste bloemen doornat van de dauw waardoor je mooi kun spelen met bokeh ringen en sfeer.

Embryonale duinen bij laagstaand zonlicht

Gebied: Schiermonnikoog

 

Kleinste bewoonde Waddeneiland

Schiermonnikoog is het kleinste bewoonde Waddeneiland en in zijn geheel een nationaal park. Behorend tot provincie Friesland ligt het boven het Lauwersmeergebied in Groningen. Het eiland is maar 18 kilometer lang en er wonen minder dan 1000 inwoners in één pittoresk vissersdorpje. Op dit autovrije eiland doe je alles op de fiets en met 30 kilometer aan fietspad kun je zo bijna overal komen.

Toch heeft dit kleine eiland een enorme diversiteit aan landschapstypen, flora en fauna. Kweldergebieden met slenken en kreken, het wad met typerende wadvogels, duinen met luwe duinvalleien waarin zeldzame planten groeien, strand met misschien wel de mooiste embryonale duinvorming, rif en groene strand waarop planten langzaam het zand bezetten, de grote zoetwater Westerplas met veel watervogels, poldergebieden met weidevogels en bosgebieden waarvan kleine berkenbosjes regelmatig onderwater staan. Vanaf  15 april t/m 15 juli is het oostelijk deel vanaf het Willemsduin afgesloten wegens vogelbroedseizoen.

Diversiteit van het eiland

Bloemrijke kwelder. Baken in de nacht, de vuurtoren van Schiermonnikoog. Orchideeën in de duinvalleien. Engels gras. Zonnende zeehonden op het Noorderstrand.

Ideaal voor

Het eiland biedt volop mogelijkheden voor iedere vorm van natuurfotografie. Tot begin april kun je er vooral genieten van de echte Hollandse wolkenluchten en mag je de wandeling naar het Willemsduin ondernemen voor het vogelbroedseizoen het oostelijk deel van het eiland afsluit. Kijk bij deze wandeling goed naar eb en vloed want de vele kreken die je passeert lopen snel vol en zorgen voor pittige doorwadingen als je op het verkeerde moment loopt. Daarnaast zijn de zonsop- en ondergangen aan de wadkant te vinden, zeker met afnemend tij kun je dan prachtige reflecties krijgen van de eerste of juist laatste kleuringen.

Het voorjaar tot juni staat in het teken van de voorjaarsplanten en de vele terugkerende of doortrekkende vogels. In de kwelder wordt je begroet door het gezang van de veldleeuweriken, de lepelaars waden er rond en het Engelse gras zorgt dan voor een diep roze zee. De zonsop- en ondergangen verplaatsen zich naar Noordzeekant van het eiland wat totaal andere beelden geeft.

Juni is dé maand voor de bloeiende planten, vele (zeldzame) orchideeënsoorten en echte kwelderplanten.

Vanaf  augustus begint het zeekraal rood te kleuren aan wadkant en in de kwelders, waarna de herfst eerder dan op de wal zijn intrek doet. Oktober en vooral november zijn de maanden van de stormen en heftige elementen, spannend, uitdagend maar bereid je wel goed voor! Het is niet ongevaarlijk om met stormweer op het strand of bij het wad te staan.

Wil je rust voor je foto’s? Kijk dan uit voor weekenden en de zomervakantie: veel dagjes toeristen die rondfietsen.

Portfolio

Wil je meer beelden zien van Schiermonnikoog? In het portfolio staan twee galleries die de magie van het eiland in beeld brengen: Wadden: licht en kleur en Abstracte impressies van een eiland.

Wadden workshops

Driemaal per jaar gaat Johan met cursisten op pad naar Schiermonnikoog. In drie dagen laat hij je het hele eiland zien met al zijn facetten, van strand tot duin, van kwelder tot wad en van zonsopkomst tot nacht. In mei en juni vindt de Waddenworkshop Schiermonnikoog plaats met nadruk op landschap- en macrofotografie, in september vindt de Gevorderde workshop Schiermonnikoog: Beeldverhaal en thematiek plaats.

 
Zit de kikker niet goed? Gewoon oppakken en verplaatsen!

Photoshoppen in het veld

Ik heb een hekel aan computers, het kost veel tijd en leidt mij alleen maar af van waarom ik fulltime fotograaf ben… buiten zijn. Ik ben het liefst in de natuur en dat je dan thuis je foto’s uit moet zoeken en nabewerken vind ik doodzonde van mijn tijd. Ik had ook nog in het veld kunnen zijn. En dus probeer ik mijn beelden zo goed mogelijk te maken in het veld, om zo weinig mogelijk te hoeven doen tijdens de nabewerking. Kijk, kleur, contrast en rechtzetten kom ik niet onderuit, evenals stofjes weghalen of shadow/highlights. Maar… het weghalen van elementen of het erbij zetten van elementen kan natuurlijk prima in het veld. En inmiddels is het ook de trend geworden… photoshoppen in het veld!

Gewoon de boomkikker verplaatsen

bloem krabbenscheer, rode lijst

Krabbenscheer, een rode lijst waterplant, bloeit vlak boven het water. Lastig vast te leggen, maar… in deze column leer je hoe je dat aanpakt!

Als je onderwerp niet goed staat kun je natuurlijk wachten tot het uit zichzelf naar de door jou beoogde plek gaat, maar dat is eigenlijk hopeloos ouderwets. Het romantische beeld van de fotograaf die uren wachtte op het goede moment is in deze snelle tijd van digitale fotografie en in je nek hijgende sociale media natuurlijk achterhaald. De natuurfotograaf moet met zijn tijd mee, snel en efficiënt. En dus pak je de boomkikker gewoon op en zet je hem op die braam neer, immers, het licht is nu goed.

Je kunt natuurlijk op de grond gaan liggen in allerlei onmogelijke houdingen om een orchidee mooi van opzij te fotograferen, maar dat doen we tegenwoordig niet meer: gewoon plukken en in je hand houden, kun je hem tenminste mooi plaatsen in het licht. Alles voor een mooie foto toch? Als een vogel niet op de goede plek zit klap je toch ook in je handen? Anders eet hij van de verkeerde kant je voer op, dat is niet de bedoeling. Photoshoppen in het veld is gewoon sneller, makkelijker en een stuk leuker dan op de computer.

Photoshop-in-het-veld-tips

Kwestie van slim zijn en goed oog-hand-coördinatie. Gewoon plukken dus

Kwestie van slim zijn en goede oog-hand-coördinatie. Gewoon plukken dus

Vind je het moeilijk om te bedenken wat je in het veld allemaal ter plaatse kan doen? Heb je geen idee hoe je snel en makkelijk je foto’s kan verbeteren door aanpassingen in de natuur? Wil je in no-time de perfecte plaat op Facebook? Dan heb ik hier de beste photoshop-in-het-veld-tips, verzameld van wat ik via sociale media kon vinden:

  • Schroom niet om storende blaadjes, takjes of bloemen weg te halen. Een snoeischaar hoort in iedere fototas thuis!
  • De mooiste portretten van vogels maak je door de vogel gewoon te vangen en goed vast te houden. Enige ervaring met fotograferen met één hand is wel zo handig omdat je in de andere een spartelende vogel moet zien stil te houden. Klik hier voor een illustratief voorbeeld.
  • Jonge vogels zitten diep verscholen in een nest. Als je ze er echter uithaalt en mooi op een vrije tak zet met z’n allen gaan moeder en vader gewoon door met voeren en heb jij een fraai beeld met 6 jonge vogeltjes op een rij. Dat de vogels er te jong uitzien om zelf het nest uit te gaan, dat ziet toch niemand. Hier een paar mooie voorbeelden, en hier nog meer
  • Reptielen zijn handiger, die kun je makkelijk met een touw of lapje stof vastbinden aan een tak. Zorg er wel voor dat het touwtje niet in beeld komt, lijkt het net natuurlijk. Hier wordt alles keurig uitgelegd.
  • Wil je een reptielen in een bizarre houding (‘gitaar’ in de hand) dan kun je hem het beste op zijn rug zetten, dan kan hij niet weg. Ook draadjes zijn handige hulpmiddelen. Klik hier en hier voor tips en trucs.
Als een libel niet perfect zit, gewoon oppakken en verplaatsen. Dat is het snelst en gemakkelijkst, toch?

Als een libel niet perfect zit, gewoon oppakken en verplaatsen. Dat is het snelst en gemakkelijkst, toch?

  • Bloemen gewoon eerst verzamelen en plukken. Ben je bang dat ze verleppen, neem een koelbox mee. Dan wachten op het mooie licht en foto’s maken door ze in de hand te houden. Voor de gevorderden: neem een extra statief met een paar knijpers mee, dan kun je ze daarop vastzetten.
  • Roofvogels lok je het beste met levend voer, bijvoorbeeld ééndagskuikens. Met een touwtje zorg je ervoor dat ze niet weglopen.
  • Vlinders en andere insecten zijn snel bij warm weer, maar met koud weer is het niet lekker om buiten te zijn. Neem een koelbox mee en stop daar je gevangen insecten in. Eenmaal koud kun je ze op de gewenste plek zetten en het perfecte beeld maken.
  • Edelherten lok je het makkelijkst met brokken, kwestie van steeds op dezelfde plek leggen, dan wennen ze makkelijk aan die duizenden mensen die graag een burlend hert op de foto willen. Zie hier voor een leuke blog over deze unieke beelden.

Ik hoop dat je met deze tips een stuk sneller tot het ultieme beeld komt dan op de ouderwetse manier. Doe jezelf een plezier, ga niet wachten op het perfecte moment, Facebook wacht niet, maar photoshop jezelf tot een briljant fotograaf!

Maar nu even serieus…

Ik neem aan dat je wel begrijpt dat bovenstaande met ‘enig’ cynisme geschreven is? Toch? Nou niet helemaal… ik heb er echt geen moeite mee als je een takje weghaalt, een grassprietje plukt of een blaadje wegbuigt. We moeten niet roomser zijn dan de paus. Maar bovenstaande voorbeelden – hoezeer we allemaal ook vol afgrijzen ons hoofd schudden – zijn helaas geen van allen verzonnen. Ze komen allemaal daadwerkelijk van internet, het gebeurt echt, door fotografen als jij en ik. En door het zelf ook te doen help je mee aan het in stand houden! Dus bedenk heel goed wat je doet als je denkt ‘maar deze ene keer maakt het toch niet uit’? Want het maakt wel uit! Photoshoppen in het veld heeft zijn grenzen, net zo goed als in de computer!

Oh ja, de foto’s zijn wel echt maar de setting was gelukkig minder erg als ik in de onderschriften heb doen voorkomen (zo dreef het bloempje voorbij terwijl we langsvoeren). Hoewel bij de kikker… daar kwam echt een hand aan toen ik een foto aan het maken was. Gelukkig heb ik mijn dochter net op tijd kunnen tegenhouden!

Hopeloos ouderwets of gewoon met respect voor de natuur? Zeg het maar...

Hopeloos ouderwets of gewoon met respect voor de natuur? Zeg het maar…